• Twitter
  • Twitter
  • Facebook
  • RSS

Rabu, 07 Juli 2010

Geguritan Ni Candrawati



PUPUH GINADA

1.Somaning Tolu kocapan,
Mangiket mangawe gending,
Manuju bulan wisangka,
Suklapaksane ping telu,
I rika ngawe carita,
Manah sedih,
Kidung anggen mamurnayang,

2.Wenten ne mangkin kocapan,
Prabu ring Kretanegari,
Madruwe putra saroro,
Sami pada ayu ayu,
Prabu wibuh maring jagat,
Suka lwih,
Magehang sastra utama.

3.Kawuwus putrane lanang,
Warnane tuhu apekik,
Maharan I Wiranata,
Budi alus kadi Wisnu,
Wicaksana sidi ngucap,
Darma jati,
Weruh ring sastra utama.

4.Arine istri mangayang,
Maharan Ni Candrawati,
Istri lwih ring pawongan,
Hyang Ratih ica tumurun,
Manurunin saking swargan,
Sangkan dadi,
Ayu lwih paripurna.

5.Warnane lwih sura sara,
Ayune tan pendah Ratih,
Raga lempung magelohan,
Akweh pada para ratu,
Nglamar Ida nenten arsa,
Pacang swami,
Kayun nyukla barahmacarya.

6.Sadina mangulik sastra,
Astiti ring Saraswati,
Miwah ring tutur utama,
Yoga brathane rinangsuk,
Paican sang muniwara,
Resi sidi,
Haran Begawan Utatya.

7.Sadina ngawanngun bratha,
Tumus nyunjung Siwa Ratri,
Nuju Purnama Kartika,
Punika rahina ayu,
Ni Candrawati akramas,
Tur masisig,
Mangrangsuk raja busana.

8.Raris munggah ring pasucian,
Malinggih ring bale gading,
Mayoga ngarcana Dewa,
Astiti eninging kayun,
Tedun Ida Sang Hyang Smara,
Anuronin,
Kajamah Ni Candrawatia.

9.Pirang dina lawasira,
Ni Candrawati ngrempini,
Dadi matemahan mobot,
Sampun machna ring susu,
Ni Candrawati kosekan,
Tur manangis,
Kudiang jani manyaruang.

10.Yan uning Ida Sang Nata,
Miwah Ibu Pramiswari,
Kenken baan manguningang,
Kaselek pacang umatur,
Dening awake nu bajang,
Labuan cerik,
Dereng manemu dikarma.

11.Wang jero pada uninga,
Ngrawos pada pakisi,
Kenken jani ban madaya,
Yang uning Ida Sang Prabu,
Nyai mbo pacang rusak,
Mangemasin,
Bakal dadi carun setra.

12.Sang Prabu mangkin kocapan,
Angrenga wreta sujati,
Saindik putrane mobot,
Kagiat Sang Prabu angrungu,
Gelis Ida maputusan,
Sampun jati,
Putrane nemu bencana.

13.Osek rawose ring Puri,
Yayah Ibu nira wingit,
Apan patitahing Dewa,
Anemu sengkala agung,
I Wiranata angucap,
Inggih aji,
Ni Candrawati rawuhang.

14. Sang Prabu raris ngandika,
Kaka patih ngaturin,
Anuli raris mamarga,
Ni Candrawati katemu,
Ki Patih raris anyumbah,
Duh mas manik,
I Aji mangutus tityang.

15.I Ratu katuran medal,
Nagkil ring Ida I Aji,
I Byang sampun irika,
Ni Candrawati saturut,
Anuli raris mamarga,
Sampun prapti,
Maring ajeng ibu yayah.

16.Malinggih Ida ring natar,
Sang Prabu ngandika aris,
Duh mas mirah atman ingwang,
Anak ingsun wawu rawuh,
Ni Candrawati anembah,
Inggih aji,
Anak Ratu wawu prapta.

17.Merana ya anak iwang,
Ingkene sareng malinggih,
Ni Candrawati mamindah,
Sang prameswari tumedun,
Manuntun Ni Candrawati,
Ngasih asih,
Eling ida tur matangisan.

18.Sang Prabu raris ngandika,
Ngalemesin saking aris,
Pajarang dewa pajarang,
Nene jani da mangapus,
Dumadak aptuh dikarma,
Ne buin mani,
Tityang madana kasukan.

19.Sang Ayu raris anembah,
Ujare angrenyuh ati,
Mandra mandra manis alon,
Manis nyunyur kadi madu,
Duh ampura Ratu tityang,
Mapan kawi,
Nuduh mangawe bencana.

20.Uduh ratu sesuhunan,
Tityang umatur sujati,
Krana tityang nemu kawon,
Ida Sang Hyang Smara tumurun
Anuronin saking swargan,
Mapan lwih,
Saksana munggwing sayana

21.Sang Prabu suka miarsa,
Lawan ibu prameswari,
I Wiranata angucap,
Beli twara da mangugu,
Data Dewane rawosang,
Anuronin,
Masa kurang maring swargan.

22.Yania nyai nawang Dewa,
Kma Dewane jani alih,
Apang bli nawang Dewa,
Ni Candrawati umatur,
Kaka Mantri Wiranata,
Kari beli,
Sumangsaya maring tityang.

23.Lawut manyaksiang raga,
Ring Sang Hyang Tridasa Saksi
Miwah Hyang Utasana,
Yang tityang mrasa ring wuwus,
Dumadak manemu ala,
Baya pati,
Anemu barunahatia.

24.Sang Prabu raris ngandika,
Candrawati ayua malih,
Nyai masasat ring Dewa,
Tuhu saja nyai sadu,
I Wiranata angucap,
Tityang kari,
Sumangsaya maring manah.

25.Puniki wenten cerita,
Ring Tantri tityang mamanggih,
Mawasta pun Cewangkara,
Tan pasaksi ya umatur,
Srengen Ida Sri Narendra,
Ngunus keris,
Sinempal pegal gulunia.

26.Puniki ne tulad tityang,
Ni Candrawati puniki,
Manah tityang pacang ngutang,
Ring alas Prambange agung,
Apan ala ngamatiang,
Anak beling,
Kenten kojare ring sastra.

27.Sane sedeng kakaonang,
Ne ayu sedeng puponin,
Alane maawak utang,
Ayune maraga Wisnu,
Wyadin tengahne sanunggal,
Mangda pelih,
Gelisang Ratu kawonang.

28.Sang Prabu tan kuasa ngucap,
Miwah Ibu prameswari,
Kadi tunjung tan pa toya,
Wedanane layu dudus,
Lesu rasa tanpa jiwa,
Lintang wingit,
Deres yeh aksine medal.

29.Swe tan kuasa ngucap,
Sang ayu umatur aris,
Kaka Mantri Wiranata,
Sampun Beli seken kayun,
Yan tan beli kari sweca,
Tityang pamit,
Kakutang tengahing alas.

30.Pisan iriki puputang,
Suka tityang ngemasin mati,
Ica beli ditu nyingak,
Watangan tityange Ratu,
Pinih wenten braya suka,
Mangurungin,
Mekelin tityang arimbag.

31.Punika pamitang tityang,
Kris sane sungklit beli,
Anggen mamuputang tityang,
Apang tityang gelis lampus,
Yan andih getihe medal,
Ala yukti,
Cirine ngletehin jagat.

32.Yan miik getihe medal,
Mangalub ngebekin gumi,
Miwah surya makalangan,
Wyakti tityang tuhu sadu,
Wyadin tanem tan pa toya,
Ening jati,
Ngungsi swargan sarin buana.

33.Wiranata semu wirang,
Pedih anggon manyawurin,
Beli twara liu rawos,
Jani majalan katemelung,
Raden Mantri raris budal,
Kaget prapti,
Ki Patih praya mamwatang,

34.Anuli raris anembah,
Pakulun sang Maha Dewi,
I Raka mangutus tityang,
Sampun Ratu nyalit kayun,
Pamidukane ring tityang,
Lwir sasarwi,
Langgia ring negara puspa.

35.Inggih tityang manguningang,
I Ratu katuran mangkin,
Mamarga kealase wayah,
Tityang mangiring I Ratu,
Ni Candrawati angucap,
Paman Patih,
Gelah twara lakar tulak.

36.Ni Candrawati anembah,
Ring sang Ibu Prameswari,
Wantah gantin tityang kawon,
Matilar ring yayah ibu,
Sampun mreta tityang pejah,
Tityang pamit,
Sapisan ring ibu yayah.

37.Ri wekas tityang nutugang,
Yan pinih tityang mawalik,
Tumitis manadi janma,
I rika tityang manawur,
Ne mangkin kocapang tityang,
Mangletehin,
Mati makutang ring alas.

38.Sang prameswari ngandika,
Tan pegatan ya manangis,
Candrawati anak inwang,
Lalis saja twah I Ratu,
Marerama kapin tityang,
Mangalahin,
Ajak tityang bareng pejah.

39.Pacang napi tyang karyang,
Apa ne tresnain dini,
Payu sedih mapangenan,
Ni Candrawati umatur,
Sampunang ratu sampunang,
Sedih kingkin,
Kari angen teken tityang.

40.Duh Ratu pisan puputang,
Tityang nunas bekel mati,
Wastra cerik ane petak,
Pacang anggen tityang kudung,
Kala tityang kapanesan,
Ne ring margi,
I rikia ring panangsaran.

41.Sang Parbu nangis sigsigan,
Nyesel raga ngasih asih,
Duh mas mirah atma jiwa,
Yan I Ratu sampun puput,
Alih ko tityang gelisang,
Ajak mati,
Tityang mangiring I Dewa.

42.Wereg rawose ring Puri,
Saisin Purine sedih,
Manangis masesambatan,
Nyen jani dini sungsung,
Manik Purine matinggal,
Minakadi,
Anggrek linjongnyane ilang.

43.Nengakena maring Puri,
Ni Candrawati mapamit,
Anuli raris mamarga,
Tan carita maring enu,
Kocapan Ida Sang Nata,
Nagsih asih,
Mwah ibu prameswara.

44.Kayun Ida ninggal Puri,
Miwah sadagingin Puri,
Pada sedih ya maguyang,
Pada mabudi manutug,
Ada sedih nigtig tangkah,
Kaget prapti,
I Wiranata kabangan.

45.Ngandika ulat prakata,
Prabu miwah Prameswari,
Elingang ratu elingang,
Atur tityang sane dumun,
Ni Candrawati kalintang,
Dosa pati,
Punapi juwa rawosang.

46.Ratu tityang nunas ica,
Tityang mapamit ne mangkin,
Matinggal ring dalem Pura,
Umeneng Ida Sang Prabu,
Raris budal ka sarenan,
Ngibeb kori,
Sareng kalih ring pamreman.

47.Wang jero sepi makejang,
Tong dadi sira mamunyi,
Ada sedih nyelsel awak,
Saruwang tong dadi saru,
Ada nguntul ngurik tanah,
Anggon tangkis,
Ada sedih madekesan.

48.Sampun sande surup surya,
Sepi seisining Puri,
Sedih magaleng yeh mata,
Tan kocap tengahing dalu,
Ni Candrawati kocapan,
Ane mangkin,
Sampun ngalintang ring marga.

49.Pamargine malon-alon,
Anake liyu mabalih,
Pada sedih mangatonang,
Warnane kalintang ayu,
Kadi bulane purnama,
Mangedanin,
Pantes maka sarin jagat.

50.Eluh mwani pada teka,
Mabalih lantas mangiring,
Anuli raris mamarga,
Ring alas wayah wus rawuh,
Ana waringin sanunggal,
Sira patih,
Raris matur saha sembah.

51.Irika raris mararyan,
Malinggih ring sor waringin,
Sampun sanja surup surya,
Kawulane raris matur,
Mirib Ida kapiwelasan,
Manyuluhin,
Kawulane ngawe pamreman.

52.Sampun lemah galang tanah,
Pamreman puput sami,
Ni Candrawati angucap,
Ujare amelas kayun,
Ngasih asih kapiwelasan,
Paman Patih,
Kema tulak ke Negara.

53.Ki Patih umatur nembah,
Uduh Dewa ening pasih,
Mapamit tityang matulak,
Tityang mangiring i Ratu,
Kalih panjake makejang,
Tityang pamit,
Malih tulak ka Negara.

54.Duh tityang manunas ica,
Pisan ngawula i riki,
Manatakin suka duka,
Wyadin tityang pacang puput,
Ni Candrawati angucap,
Mituturin,
Saking aris manulakang.

55.Ne ada kajoring sastra,
Sang Rama Dewa ne nguni,
Polih Ida ne kakutang,
Arine Sang Bratha tumut,
Masih kayun Ida tulak,
Kato Patih,
Tutur Ramane ingetang.

56.I Patih suka myarsa,
Miwah kawulane sami,
Raris ya mamargi budal,
Pajalane jempya jempyu,
Mandeg ya bilang atindak,
Sarwi nangis,
Pada sedih ya matulak.

57.Ni Candrawati kocapan,
Kari ring alase sedih,
Kalih wang jero sanunggal,
Bajang cerik lintang ayu,
Warnane lwir Nilotama,
Tan pa tanding,
Maaran Ni Pranacitra.

58.Sareng kalih di pamreman,
Masesambatan manangis,
Kene saja dadi janma,
Sangsara tityang nu idup,
Yaning wenten Bethara ica,
Pisan ambil,
Urip tityange gelisang.

Puput
“ Om Shanti Shanti Shanti Om “

Selasa, 20 April 2010

Kidung Pitra Yadnya




WAWU SEDA
(Sronca=Guru-Lagu tan Manggeh)

1.Tungtung nieng sunia sara prih,
Pengpeng tayania satata,
Tatasania yata pengpeng,
Prih rasania sunieng tungtung

2.Msat nirang manmata sunia marga
Prastista munggwing rata mega waha,
Ikang watek dewata pada ngiring doh
Haten manonton alawan maha rsi.

NANGININ LAYON
Girisa = 000/000/---/--0/000/0 = 16

1.Atha sedeng ira mantuk,
Sang sura laga ring hayun,
Tucapa aji wirātān,
Kāryācā nangisi weka,
Pinahajeng ira laywan,
Sang putra nala piniwa,
Pada litu hajeng anwam,
Lwir kandarpa pina telu.

2.Lalu laran niran asasambat,
Putranira pejah,
Laki bini sira sumungkem,
Ring putra lara kinusa,
Ginamel ira ginantikang,
Laywan lagi ginugah,
Inutus ira masabda kapwa
Ajara bibi aji.

3.Hana kaleheng ikang sih,
Yan tunggal kita pejaha,
Kita tiki katingalyus,
Ndyanung panglipura lara,
Syapa tiki palarengkwa,
Muktyang rajya sumiliha,
Ri hilangi tanayang kwadhung,
Ngwang yenaka kapejaha.

4.Nawuwus sira masasambat,
Karwa stray pengalume,
Inari wuwu tkap sang,
Pandawatmaja malara,
Pinahayu kinabehan sampun,
Purnna rinuruban,
Inayut i pajang lek,
Munggwing pancaka gineseng.

NYIRAMANG LAYON
Sronca=Guru-Lagu tan manggeh

1.Ya matangnya haretu haywa soka,
Purihing janma kita nira wasana,
Si hurip kadi mega lahru,
Rinarah ning pati pawakan samira.

2.Taya mulaniking haneng triloka,
Sakareng tawamwah mareng habawa,
Ndyata marma niking hurip katresnan,
Tuhu yawat krettaken katon hanitya.

Girisa = 000/000/---/--0/000/0 = 16
1.Bala ugu dina melah
manuju tanggal sasih,
Pan Brayut panamaya
asisig adyus akramas,
Sinalinan wastra petak
mamusti madayang batis,
Sampun puput maprayoga
Tan aswe ngemasin mati.

2.Ikang layon ginosongan
ne istrine tuhu satya,
De pamayun matingkah
Eteh-eteh parattra,
Toya hening pabersihan
Misi ganda burat wangi,
Lengis pudak sategal
Sumarganda merbuk harum

3.Pusuh menuhe utama,
Malem sampun macawisan,
Tekaning edon intaran,
Bebek wangi lengis kapur
Monmon mirah widusara
Waja meka panca datu
Don tuwung sampun masembar
Saikapa kalawan taluh.

4.Buku-buku panyolasan
Pagemelane salaka
Kawangene panyelawean,
Gegalenge satak seket
Sampun puput pabersihan
Winiletang dening kasa
Tikeh halus wijil jawa
Lante maulat penyalin.

5.Tatindihe sutra petak,
Rinuruban dening kasa,
Anak putunya ngabhakti,
Ibunya munggwing ayun,
Ginosongan layon,
Kidunge mewanti wanti,
Bedil kulkul tankarengwan,
Gong gambang gender lan angklung.

6.Sanggar tawange bantenin,
Sapalinggihan pabaktyan,
Bedog pipis lan sangsangan,
Salang mute salang pipis,
Sada luwih lan ukur mas,
Cacanden lan ulap ulap,
Angenan mapucuk manik,
Suci katur ring bhatara.

7.Pepek aturane genep,
Pisang kembang pisang jati,
Bebek katur ring Bhatara,
Pinda lan bubuh pirata,
Toya pangentase buatang,
Pangelebe mas leyaran,
Ulantangane sumandhi,
Sampun puput pabersihan

MAS KUMAMBANG
1.Dina ayu,
nyiramang layone mangkin
Tirtha ning suci pawitra
Tirtha panglukatan suci
Nyuciang sekancan mala

2.Sapta Sindhu,
Tirtha kalintang utami
Godawari miwah Gangga
Narmada mwah Saraswati
Nglebur sarwa papa klesa

3.Tirtha Srayu,
Sindhu Yamuna nyangkepin
Sapta Sindhu mautama
Tirtha pawitra lintang suci
Nglukat duka papa dosa

4.Mogo rahayu,
atma sarirane mangkin
Risampun masucian
Mawastra sami suci bersih
Mogi polih margi sorga

5.Uduh ratu,
Dewa dewi makasami
Suryaning mwah picayang
Margi becik atmane niki
Ampurayang dewa ampura

6.Brahma Wisnu,
Iswara Dewa Trimurti
Hyang Yama mwah Kingkara
Icen atma margi becik
Ko sorga utawi moksha

MEMARGI KESETRA

INDRAWANGSA
OO-/--O/O-O/-OO

1.Mamwit Narendratmaja ring tapowana,
Manganjali ryagraning indra parwata,
Tan wi smerti sangkan ikang hayun teka
Swabhawa sang sajjana rakwa mangkana

2.Mangkat dateng toliha rum wulat nira
Sinambaying camara sangkaring geger
Panawanging mrak panangis nikung alas,
Erang tininggal masaput saput hima.

3.Lunghang lengit lampahira ngawetana,
Lawan sang erawana bajra naryama
Tan warnanen desa nikang kaungkulan,
Apan leyep muksah sahinganing wulat.

4.Bhawisyati meh datengeng suralaya,
Graha dinaksatra kabeh pada krama,
Tejomaya purwa kadatwaning langit,
Pamuktyaning janma sudhira subrata.


5.Taranggana aditya sasangka mandala,
Alit katonanya sakeng swa manusa,
Ageng iwa mangkana deni doh nika,
Katon sakeng madyapada ngulap-ulap

6.Wintang lewih litya leyep tininggalan,
Ruhurnya sakeng sasiwimba karana,
Sadohning aditya sakeng niskara
Kadoh nikang bhumi sakeng diwakara

Swandewi
OOO/OOO/OOO/OO
1.Prihen temen dharma dumaranang sarat
Saraga sang sadu sireka tutana,
Tan artha tan kama pidonia tan yasa,
Ya sakti sang sajjana dharma raksaka,

2.Sakanikang rat kita yan wenang manut,
Manupa desa prihatah rumaksa ya,
Ksayanikang papa nahan prayojana,
Jana nuragadi twin kapangguha

3.Guha peteng tan mada maha kasmala,
Mala diulannya mageng maha wisa,
Wisata sang wruh rikanang jurang kali,
Kalinganing sastra suluh nikang prabha.

4.Prabhanikang jenyanan susila dharma weh
Maweh kasidhian pada mukti nirmala,
Mala millet tan pamantuk mangkin maring
Maring wisesang yasa sidha ta pasa.

5.Pasang putih tulya niking mala angliput,
Luput sirang sadhu yaken pasang tuju,
Tujung sukangke mamunuh taman mulih,
Mulih maring moksa lepas rikang mulih.

Aswalalita
OOO/O-O/-OO/O-O/-OO/O-O/-OO/OO = 23
1.Athari mulih nirang nakula salya rancakari sukskang hati tenyuh,
Umarih arih gupenira nareswari, prihatin osahange salume,
Swang agigu tan saka wedi nireng pati, sedenga sang narendra pejaha,
Hela hela tan wareg silihasih, dumeh drawa niluh nira nara wata.

2.Hatining akung rika tanalaran tumona rinaras niran milu lenggeng.
Putus sariris marang gana sumar tenyuh salahase gelung nira mure.
Anusupa paksaning kadang awas.
Wurung hali halin liring nira nalek.

3.Atharipejah nisang prawara somada tatanayan tekep sinisutha.
Mangkin aparek Jayadrata tekap sang Arjuna Wrekudara ngurek amuk.
Irika Sakorawa ngrebut angembuli saraware sang Arjuna nase.
Maka muka sang Dwijendra Krepa Salya Karna guru putra len kurukula.

4.Pada teka saha sang udanaken warastra para yoda ring kurukula.
Maka hulu sang Srutayuda pejah dinanda rigada Wrekodara nasa.
Mapulih ikang Srutayu lawan Ayutayu dirga ring ayu.
Ya ta dinuman warastra pada mati denira sang Arjuna pamanahi.

Sikarini
O--/---/OOO/OO-/-OO/OO = 16
1.Kurang sang wang nisreyasa,
Sira ta tan sidhi riwlah,
Ndatan puja tan yoga,
Rigenep ira nis bawa sada,
Luput saking bawa krama

2.Acintya numpak ring taya
Matapakan baskara wulan
Ika lwir sang lina dika sama
Lawan moksa karana
Nda sang sipta sing solah
Ya juga lamun nirmala sada
Prasida moring tanana
Kaluputing wahyu wibawa

NGENTAS LAYON

1.Omkara stuti ngurakang santun,
Krepu kanakane,
Mwang dupa dipa sumirit,
Watek gandarwa parum,
Kadi tinuduh denya harum,
Dadya sinahuran puspa,
Prasida amoring cupu,
Dadya lukat tan pamala,
Amuji rahaden bhima.

2.Sri Dewi Kunti mwang Dharmasunu,
Prasamata mangke,
Nararyyarjuna siraki,
Nakula Sadewa iku,
Samya musti sekar harum,
Wus siniratan maka rwa,
Dening Hyang amertha iku,
Sanjiwani ngaranya,
Puput kang yoga malukat.

MENDEM LAYON

Sronca=Guru-Lagu tan manggeh
1.Hanung putusen matapeng pratiwi,
Saksat pireng jroning garbha hibunta,
Ri huwus diwasa siram tu,
Kopakara pinra tisteng sadhaka.

2.Hanung sirang ngetwang muliha,
Pepengen swagatinta kottama,
Sangkanta huni yeka hulati,
Parama sunya suksma nira sraya.

ADRI
1.Widyadara presama tumurun,
Mapagin atmane,
Watek nawa sanga sami,
Tatabuhane gumuruh,
Suling rebab mwang celempung,
Preret warap sarine
Gong gambang angalun alun
Guntang kumarincing karengwan,
Curing munya kakelentingan.

2.Sinambut atmane sang putus,
Inunggahang mangke,
Ring jempanan tuhu ngrawit,
Mangring ring sutrane wungu,
Hararab bang ijo murub,
Kalasannya sutra jingga,
Asampir paparan halus,
Cinerancanging kamala,
Humurub kenyar komala.

3.Widyadara presama angrubung,
Amundut kabeh,
Pada papadon rumihin,
Tatabuhane anglangun,
Sopacara munggwing ahyun,
Angresing hati polahe,
Swaraning gumpit anglangun,
Curing rebab kapacia,
Guntang munya kaklentingan

SWANDEWI
1.Niking pasambat rikita dulur lumuh,
Cihnan asih ksamaken yadin salah,
Matangnya tan wruh ri asojara dama,
Amoga sigra teka lingku ring kita.

2.Manut sakarmanta kitastu rahayu,
Mulih ngusir sunya taman alengenu,
Luput rikang papa samukti nirmala,
Dateng alungguh rikanang sura laya.

NGESENG LAYON

SRONCA
1.Awtan denta pageh sira matapeng hapuy,
Teling juga tapan ta haywa lenga,
Hikid ngersalo kanku ri kita,
Hapan kita janma henget janmanta.

2.Ah haywa hakweh ujar wong rengenta,
Denta pnedta panta ring hyang apuy,
Hapanca ya kukus marganta purna,
Hangungsi hasalta duk dadi janma.

3.Sampun Hyang madan apjah msat hyang atma,
Sadyot ngrenti pinaka marganing pralina,
Nistresna tarya hinidep tayan kapanggih,
Swang lampwa ambeki rikawalya Bhawacakra.

AJI KEMBANG
1.Sang atapa sakti bhakti,
Astiti purwa sangkara,
Yan mati mahurip malih,
Wisesa sireng bhuwana,
Putih timur abang wetan,
Rahina tatas apadang
Tistining jaya kamatyan,
Mapageh ta samadira.

2.Ngulun ngadeg ring natar,
Kama jaya cinintanya,
Sang atunggu paraweyan,
Mawungu makarab karab,
Ilanganing dasa mala
Ametang gangga asuci,
Mapunggel rwaning wandira,
Pinaka len pernahira.

3.Yan sampun sira araup,
Isi nikang kundi manik,
Anut marga kita mulih,
Yan sira teka ring umah,
Tutug aken semadhinta
Sapangruwat sari ranta,
Isi nikang pengasep,
Kunda kumetug samidanya.

4.Wewangen dadi tembaga,
Rurube kang dadi emas,
Arenge kang dadi wesi,
Awune kang dadi mega,
Yeh iku dumadi hujan,
Tumiba ring merca pada
Yeh iku dadi amertha.

5.Kukuse Sang Hyang Iswara,
Lelatu Hyang Maheswara,
Wewangen Bhatara Brahma,
Kamaligi Bhatara Rudra,
Rurube Hyang Maha Dewa,
Awune Sang Hyang Sangkara,
Arenge Bhatara Wisnu,
Ambune Bhatara Sambu.

6.Ring kunda Bhatara Siwa,
Sarining kukus Hyang Guru,
Pangleburan Dasa Mala,
Lara roga winasa ya,
Purna jati sunirmala,
Luput maring papa karma,
Sadya manggih swarga luwih,
Satya brata mangarcana.

MAS KUMAMBANG
1.Om Yama
Surya putra yukti sakti
Om Hyang Mahakala
Pangemban atmane sami
Mogi ratu sweca lugra

2.Om Yama
Suryatenaya luhur suci
Om Yama digjaya
Atma niki pedek tangkil
Sweca ratu ngampurayang

3.Uduh ratu,
Dewa Hyang Yamadipati
Oh para Kingkara
Mangda sweca tresna asih
Ring atman semeton tityang

4.Siwa Rudra,
Mahadewa tuhu sakti
Nglebur sarwa papa
Picayang margine becik
Mogi atma polih moksha

5.Om Yama
Dewaning sang atmapati
Icen tatimbangan
Ssarwa karma sang dumadi
Ampura Dewa ampura

6.Om Yama
Ampurayang tityang mangkin
Tityang bhakti dahat
Tityang bhakti pedek tangkil
Om Yama Dewa Utama

NUDUK GALIH

SRONCA
1.Menget sireng ngaran wahu purnna,
Ping sad sira pwa beda nama,
Tunggal wahu purnna rwa camara,
Katri nimareng smasana,

2.Kacatur tinibaken wang lepas,
Kaping lima risdeng taginseng,
Ri pamkas sumala hing apuy,
Yeka kengetakna haywa lupa.

3.Nguni sireng gunung malihawan,
Sinung boga sira de sang sadaka,
Ning jnana misrayeka motama
Ngka pamkas kardi hasti Wedana.

4.Kapralina sira de kang mutusa,
Tinujwaken paran sang kanta nguni,
Margeng byomantara sunia malilang,
Tkeng hunggwanan musuka sada.

RIKALA NGEREKA

SRONCA
1.Mula janma sara kita manresthi,
Nawa winddhu tkaring nawa chandra,
Sapta masa dadi manusa gatra,
Nda kitekin sarapung pinaka atma.

2.Tulya kita sarati tan hana yatna,
Nipcala ngadeg irengganing angga,
Wruh ri duhka hayuning ratadiha,
Bhawa cakra tiklania ri naksa.

3.Panca tapa kapwa pada kabukti,
Wyapakeng sari srepa buta,
Nghing kiteng bhuwana karana langgeng,
Wruh ri lina wtuning dadi janma.

AJI KEMBANG
1.Ring purwa tunjunge putih,
Hyang Iswara Dewatanya,
Ring papusuhan pernahira,
Alinggih sira kalihan,
Pantesta kembange petak,
Ring tembe lamun dumadi,
Suka sugih tur rahayu,
Dana punya stiti bhakti.

2.Ring gneya tunjunge dadu,
Maheswara Dewatannya,
Ring papusuhan perhanira,
Alinggih sira kalihan,
Pantesta kembange dadu,
Ring tembe lamun dumadi,
Widagda sira ring niti,
Subhagya sireng bhuwana.

3.Ring daksina tunjunge mirah,
Sang Hyang Brahma Dewatanya,
Ring hati pernahira,
Alinggih sira kalihan,
Pantesta kembange mirah,
Ring tembe lamun dumadi,
Sampurna tur dirga yusa,
Pradnyan ring tatwa aji.

4.Ring neriti tunjunge jingga,
Sang Hyang Rudra Dewatannya,
Ring usus pernahira,
Alinggih sira kalihan,
Pantesta kembange jingga,
Ring tembe lamun dumadi,
Dharma sira tur susila,
Jana nuraga ring bhumi.

5.Ring pascima tunjunge jenar,
Maha Dewa Dewatannya,
Ring ungsilan pernahira,
Alinggih sira kalihan,
Pantesta kembange jenar,
Ring tembe lamun dumadi,
Tur sira sura ring rana,
Prajurit wetang aji.

6.Ring wayabya tunjunge wilis,
Hyang sangkara Dewatannya,
Ring limpa pernahira,
Alinggih sira kalihan,
Pantesta kembange wilis,
Ring tembe lamun dumadi,
Teleb ring tapa brata,
Gorawa satya ring budhi.

7.Ring utara tunjunge ireng,
Sang Hyang Wisnu Dewatannya,
Ring ampru pernahira,
Alinggih sira kalihan,
Pantesta tembange ireng,
Ring tembe lamun dumadi,
Sudra suci laksana,
Surupa lan sadhu sakti.

8.Ring ersanya tunjunge biru,
Sang Hyang Sambu Dewatannya,
Ring hineban pernahira,
Alinggih sira kalihan,
Pantesta kembange biru,
Ring tembe lamun dumadi,
Paripurna santa dharma,
Sida sidhi sihing warga.

9.Tengah tunjunge manca warna,
Sang Hyang Siwa Dewatannya,
Tumpuking hati pernahira,
Alinggih sira kalihan,
Pantesta kembange mancawarna,
Ring tembe lamun dumadi,
Gung prabawa sulaksana,
Satya brata tapa samadhi.

RIKALA MRUCUT GALIH
Sronca= Guru - Laghu tan Manggeh

Ah pitara hamwita ring gyanta ginseng,
Kaping ro ring wang sanak ta kabeh,
Kaping tri ring Hyangning smasana,
Yan wus mangkana henget gagacanta.

RIKALA NGANYUT

PUPUH ADRI
1.Sinambut atmane sang putus,
Inunggahan mangke,
Ring jampana tuwah ngrawit,
Marurub sutrane wungu,
Arahab bang ijo murub,
Kala sanya sutra jingga,
Asamir papatran halus,
Cinarang canging kambala,
Kumelap kenyar komala.

2.Widyadara prasama angrubung,
Amemunduk kabeh,
Pada papandon rimihin,
Tata bhuwana anglangun,
Sopacara munggwing hayun,
Angresing hati polahe,
Swaraning gumitit anglangun,
Curing rebab kacapya,
Guntang minu kaklentingan.

3.Sampun munggah sang atma,
Ring jampana mas’e
Aduluran pahe aris
Prawatej hyang maring ahyun
Gerebegan denya alaku
Kancit prapta maring swarga
Tumurun akweh mangrubung
Munggah maring meru wetan
Agagenteng mas komala.

PUPUH AJI KEMBANG
1.Ring wetan hana telaga
Rika ta hulun adyusa
Asalin raja busana
Anglebur awak tan porat
Hilanganing dasa mala
Sebel kandel ring sarira
Sakweh mala pataka
Kalebur ring tan hana.

2.Ring kidul hana telaga,
Rika ta hulun adyusa
Asalin raja busana
Anglebur awak tan porat
Hilanganing dasa mala
Sebel kandel ring sarira
Sakweh mala pataka
Kalebur ring tan hana.

3.Ring kulon hana telaga,
Rika ta hulun adyusa
Asalin raja busana
Anglebur awak tan porat
Hilanganing dasa mala
Sebel kandel ring sarira
Sakweh mala pataka
Kalebur ring tan hana.

4.Ring lor hana telaga,
Rika ta hulun adyusa
Asalin raja busana
Anglebur awak tan porat
Hilanganing dasa mala
Sebel kandel ring sarira
Sakweh mala pataka
Kalebur ring tan hana.

5.Ring madya hana telaga,
Rika ta hulun adyusa
Asalin raja busana
Anglebur awak tan porat
Hilanganing dasa mala
Sebel kandel ring sarira
Sakweh mala pataka
Kalebur ring tan hana.

6.Sampun ta sira abresih
Anambut raja busana
Binurating sarwa sari
Merbut harum gandaning wangi
Matur sira ring hyang guru
Sinung wara nugraha sira
Kasunganing mandi swara
Paripurna tur yowana.

RERAMON

A T M A
(ginanti)
1.Sang Hyang Atma ne kawuwus
Wenten ring sajroning urip
Ida dahat mautama
Kadi suksman Sang Hyang Widhi
Tan kahanan panca bhaya,

2.Emban antuk budhi luhur
Kahyun suci dahat hening
I tri kaya parisudha
Maka jalarane luwih
Anggen bekel Sang Hyang Atma
Mantuke ke jagat suci.

KARMA PHALA
( adri )
1.Maka bekel Sang Hyang Atma tuhu
Sarin pagawene
Ento sangu bekel mulih
Boya ja ipangan kinum
Miwah panganggene murub
Ento tuwah sangu dilemah
Makejang sing milu nutug
Disubane cening matinggal
Kasugihan kecag jumah.

2.Pianak somah nyama braya liyu
Ngateh kasemane
Pada mekelin baan eling
Disubane pada mantuk
Cening lawut pati entul
Tuwara tepuk baan margane
Angen angen ngelah liyu
Sane jati tan pa saja
Bas banget ban ngamomoang.

3.Duaning keto jalan jani ruruh
Dabdabang bekele
Ane utama kardinin
Kotaman bekel mantuk
Ngawe kasukan satuwuk
Da bas ngulah sekalane
Sekala niskala ruruh
Dasarin ban kanirmalan
Kadi ling ning Hyang Agama.

SAMSARA
(sinom)
1.Punarbhawa panumadian
Mula pakardin Hyang Widhi
Malarapan Karma Phala
Ne tuara dadi kalidin
Samsarane manumitis
Indriane sanget degul
Tan sengeh ring katatwan
Karuruban budhi paling
Tuara ngitung
Panes barane dilemah.

2.Jani cening jwa dabdabang
Apang tatas teken indik
Talin panugelan lekad
Kamoksane jati luwih
Awor ring Ida Hyang Widhi
Sepi sunia jagat luwung
Manggih kasukaan satata
Malingga ring genah suci
Terus tumus
Suka tan pawali duhka.

MOKSA
(sinom)
1.Yan sampun sida kamoksan
Tan pacang numadi malih
Tan kaiket punarbhawa
Dening sampun maraga suci
Suksmane jati luwih
Sampun rawuh ne katuju
Kasukane diniskala
Dahat langgeng kapuponin
Sawen ipun
Mamangguhang suka.

2.Yaning sampun pakayunan
Saking pituduh Hyang Widhi
Pacang manegdegang jagat
Sajroning jagate kali
Raris kautus numitis
Nabdabang mangda rahayu
Mangda krtha raharja
Sadaging jagate sami
Ne kawuwus
Awatara mautama

Senin, 19 April 2010

Phalawakia [Vid] : Sarasamuccaya, 184




1. I Gde Mardana Pembaca
2. I Wayan Budiarsa Penerjemah

B. Sarasamuccaya, 184 :
YADYAPIN AKĔDIKA IKANG DĀNA,
Biarpun sedikit pemberian itu,
NDĀN MANGĔNÉ WĔLKANG YA, AGÖNG PHALANIKA,
tetapi mengenai kehausan atau keinginan hati, besarlah pahalanya;
YADYAPIN AKWĔHA TUWI, MANGKÉ WĔLKANG TUWI, YAN
ANTUKNING ANYĀYA, NIŞPHALA IKA,
meskipun banyak tetapi menyebabkan semakin haus apalagi (pemberian) itu diperoleh dengan cara yang tidak layak atau tidak patut, tiada pahalanya itu;

KALINGANYA, TAN SI KWÉH, TAN SI KĔDIK, AMUHARA KWÉH KĔDIK NING DĀNAPHALA,
tegasnya bukan yang banyak atau bukan yang sedikit, menyebabkan banyak sedikitnya pahala pemberian itu,
KUNÉNG PARAMĀRTHANYA, NYĀYĀNYĀYA NING DĀNA JUGA.
melainkan pada hakekatnya tergantung dari layak atau tidaknya pemberian itu.

Phalawakia [Vid] : Sarasamuccaya, 175




1. I Gde Mardana Pembaca
2. I Wayan Budiarsa Penerjemah

A. Sarasamuccaya, 175 :
MANGKÉ MĀRA DÉ SANG ÉNAK WRUHNIRA,
Maka tindakan orang yang tinggi pengetahuannya,
TAR TINĔNGĔTNIRA MĀSNIRA, HURIPNIRA TUWI, YANG KAPHALANG KAPARĀMRTHAN,
tidak sayang, merelakan kekayaannya, nyawanya sekalipun, jika untuk kebajikan tertinggi;
WRUH WI SIRA RING NIYATANING PATI MWANG RI TAN HANA NING WASTU LANGGĔNG,
tahulah beliau akan maut pasti datang dan tidak adanya sesuatu yang kekal;
MATANGNYAN LĔHĔNG, IKANG WINAŚA MAKAPHALANG KAPARAMĀRTHAN.
oleh karena itu adalah lebih baik berkorban jiwa (rela mati) demi untuk kebajikan tertinggi.

Phalawakia [Vid] : Sarasamuccaya 217





1. Ni Luh Suneli Pembaca
2. Endang Rosalina Penerjemah

C. Sarasamuccaya 217 :
IKANG WWANG TAPWAN KŖTAKŖTYA,
Orang yang belum memenuhi kewajiban hidupnya,
TAPWAN PANIDDHĀKĔN CATURWARGA,
belum berhasil menyelesaikan Caturwarga (Dharma, Artha, Kama dan Moksa),
ATAKUT RING PĀTI PRĀYANNYA,
maka biasanya ia takut menghadapi maut,
KUNANG IKANG SANG KŖTAKŖTYA,
akan tetapi orang yang telah memenuhi kewajiban hidupnya,
TĔLAS MANIDDHĀKĔN DHARMASĀDHANA,
sudah berhasil dengan sempurnya melakukan pelaksanaan dharma,
KALALAH SIRAN HÉRAKĔN IKANG MŖTYU, KADI KALALAHNING UMANTYAKĔN TĔKANING IŞŢAMITARA.
kurang sabar ia menanti si maut, sebagai kurang sabarnya seseorang menantikan kedatangan seorang sahabat yang dikasihi.

Phalawakia [Vid] : Sarasamuccaya, 162




1. Ni Luh Suneli Pembaca
2. Endang Rosalina Penerjemah


B. Sarasamuccaya, 162 :
PRAWŖTTI RAHAYU KTA SĀDHANANING RUMAKŞANG DHARMA,
Tingkah laku yang baik merupakan alat untuk menjaga Dharma,
YAPWAN SANG HYANG AJI,
akan sastra suci (ilmu pengetahuan rohani),
JÑĀNA PAGĔH ÉKATĀNA SĀDHANA RI KARAKŞANIRA,
pikiran yang tetap teguh dan bulat saja merupakan sarana untuk menjunjungnya,
KUNANG IKANG RŪPA, SI RADIN PANGRAKŞA IRIKA,
adapun akan keindahan paras itu, kebersihanlah alat pemeliharaannya,
YAPWAN KASUJANMAN, KASUŚĪLAN SĀDHANANING RUMAKŞA IKA.
mengenai kelahiran mulia,maka budi pekerti susilalah sarana untuk menjaganya

Phalawakia [Vid] : Sarasamuccaya, 41 :




1. Ni Luh Suneli Pembaca
2. Endang Rosalina Penerjemah

A. Sarasamuccaya, 41 :
KUNANG DÉYANTA,
Maka yang harus anda perhatikan,
HANA YA PRAWRTTI, KAPUHARA DÉNING KĀYA, WĀK, MANAH,
jika ada hal yang ditimbulkan oleh perbuatan, perkataan dan pikiran,
NDĀTAN PANUKHÉ YA RI KITA, MAGAWÉ DUKHĀPUHARA HŖDROGA,
yang tidak menyenangkan dirimu sendiri, malahan menimbulkan duka yang menyebabkan sakit;
YATIKA TAN ULAHAKĔNANTA RING LÉN, HAYWA TAN HARIMBAWĀ,
perbuatan itu jangan hendaknya engkau lakukan kepada orang lain; jangan tidak mengukur baju di badan sendiri,
IKA GATINTA MANGKANA, YATIKA SANGKŞÉPANING DHARMA NGARANYA,
perilakumu yang demikian, itulah Dharma namanya;
WYARTHA KADAMĔLANING DHARMA YAN MANGKANA, LĪLĀNTAT GAWAYAKĔNA YA.
sia-sialah pengerjaan Dharma itu, kalau kesenanganmu sendiri saja yang engkau kerjakan.

Phalawakia [Vid] : B. Sarasamuccaya




1. I Gde Tapak Pembaca
2. I Wayan Budiarsa Penerjemah

B. Sarasamuccaya, :
YA TA PAWÉH BHAŢĀRÉNDRA RI SIRA,
Itulah anugerah Bhatara Indra kepada sang maharaja,
WINÉH TA SIRA INDRA DWAJA,
beliau juga dianugerahi bendera Hyang Indra,
TAŅDA PŪJANĔN IRĀNGKĔN TAHUN,
panji-panji yang harus dipujanya setiap tahun,
MAKAPHALA KAJAYAŚATRWAN,
untuk mendatangkan keberhasilan agar selalu menang melawan musuh,
MWANG INANUGRAHAN TA SIRA WRUHÉNG ŚABDA NING SARWASATWA,
tambahan pula beliau memperoleh anugerah untuk mengetahui segala bahasa binatang,
ANĔHĔR TA SIRA MAHĀBALĀMITRA LĀWAN BHĀŢARÉNDRA.
selanjutnya beliau menjalin persahabatan yang sangat erat dengan Bhatara Indra.

Phalawakia [vid] : Sarasamuccaya :




1. I Gde Tapak Pembaca
2. I Wayan Budiarsa Penerjemah

A. Sarasamuccaya :
HANA SIRA MAHĀRĀJA BASUPARICĀRA NGARAN IRA,
Adalah seorang maharaja sang Basuparicara namanya,
KADATWAN IRA RING CÉDIWISAYA,
beristana dikerajaan Cedi,
PORAWARANANDANAH, WĔKA-WĔKA PURU TA SIRA.
Porawaranandanah, beliau itu masih keturunan Puru,
SIRA TA MAGAWÉ TAPA UMĀRĀDHĀNA BHAŢĀRA INDRA,
Sang Maharaja kemudian melaksanakan tapa dengan memuja Hyang Indra,
TASAK PWA SAMĀDHI NIRA,
sempurnalah pelaksanaan samadhinya,
INANUGRAHAN TA SIRA RATHA DÉ HYANG INDRA,
lalu diberi anugerah berupa sebuah kereta oleh Hyang Indra,
IKANG RATHA AMARAJAYA ŚAKTI,
berwujud kereta sakti bernama Amarajaya
NGŪNI SĀDHANA NIRA MĀLAHAKĔN IKANG SAPTA DWĪPA.
yang dahulu beliau pergunakan sebagai sarana untuk mengalahkan tujuh pulau.

Sloka [Vid] : Sarasamucchaya, 135 :




1. Ni Luh Madri Pembaca
2. Ni Ketut Sartika Shanti Penerjemah

C. Sarasamucchaya, 135 :
Dharmārthakāmamokşānām
Prāņāh samsthitimhētavah
Tan nighnatā kin na hatam
Rakşā bhūtahitārthā ca//

  • Dasar Dharma, Artha, Kama dan Moksha adalah hidup ini, orang yang menghancurkan kehidupan berarti menghancurkan segala-galanya.
  • Orang yang menjaga kehidupan itu berarti menjaga kebaikan semua mahluk.

Sloka [Vid] : Bhagavadgita IV.34 :



1. Ni Luh Madri Pembaca
2. Ni Ketut Sartika Shanti Penerjemah


B. Bhagavadgita IV.34 :
Tad viddhi praņipātena
Paripraśneņa sēvayā
Upadekşyanti te jñānam
Jñāninas tattva darśinah//

  • Kejarlah kebijakan itu dengan kerendahan hati, dengan bertanya-tanya dan dengan pengabdian
  • Orang bijaksana yang melihat kebenaran itu akan memberi petunjuk padamu tentang pengetahuan itu.

Sloka [Vid] : Bhagavadgita I.41



1. Ni Luh Madri Pembaca
2. Ni Ketut Sartika Shanti Penerjemah

A. Bhagavadgita I.41 :
Adharmābhibhavāt kŗşņa
Praduśyanti kulastriyah
Strĩsu duşţāsu vārşņeya
Jāyate varņa sańkarah//

  • Dengan lebih besar pengaruh Adharma Oh Kresna, wanita dalam keluarga merosot moralnya.
  • Dengan merosotnya moral wanita, maka terjadilan kekacauan system keluarga.

Sloka [Vid] : Reg Veda VI.47.11



I Gde Tapak Pembaca
I Wayan Budiarsa Penerjemah


B. Reg Veda VI.47.11 :
Trātāram indram avitāram indram
Have suhavam suram indram
Hvāyami śakram puruhūtam indram
Svasti no maghavā dhatvidrah //

  • Indra adalah penyelamat Indra adalah penolong pahlawan yang mendengarkan setiap doa
  • Kami menyebutkan Indra Sakra yang diseru banyak orang, semoga Indra yang mulia membahagiakan dan memberkati kami

Sloka[Vid] : Yajurveda XXXVI.18




I Gde Tapak Pembaca
I Wayan Budiarsa Penerjemah

Yajurveda XXXVI.18 :
Mitrasya mā cakşusā sarvāni
Bhūtāni samīkşantām
Mitrasyāham cakşusā sarvāni
Bhūtāni samīkşe
Mitrasya cakşusā samīkşāmahe//

  • Semoga semua mahluk memandang kami dengan pandangan mata seorang sahabat semoga saya memandang semua mahluk dengan pandangan mata seorang sahabat.
  • Semoga kami pandang memandang dengan pandangan mata seorang sahabat.

Sloka [Vid] : Rg.Veda X.191.2 :



1. Ni Nyoman Adri Mayasari Pembaca
2. Ni Putu Kusumaningtyas Penerjemah


C. Rg.Veda X.191.2 :
Sam gacchaddvam sam vaddhvam
Sam vo manāmsi jānatām
Devā bhāgam yātha purve
Sam Jānānā upāsate//

  • Berkumpullah, berbicaralah bersama-sama, biarlah pikiranmu semua menyatu
  • Seperti halnya para Dewa jaman dahulu duduk bersama-sama pada bagiannya yang telah ditetapkan.

Sloka [Vid] : Sarasamuccaya, 263



1. Ni Nyoman Adri Mayasari Pembaca
2. Ni Putu Kusumaningtyas Penerjemah



Sarasamuccaya, 263 :
Ye rthā dharmena te labhyā
Ye dharmena dhigastu tān
Dharmam vai śāśvatam loke
Na jahyādarthakām kşayā//

  • Uang yang didapat berdasarkan dharma adalah syah, Apa yang diperoleh dengan menyimpang dari dharma adalah terkutuk
  • Dharma adalah nilai yang kekal, Janganlah mengorbankan dharma demi uang

Pembukaan[Vid] : Atarvaveda VI.69.3



Mayĩ varco atho yaso’tho yajñasya yatpayah
Tan mayi prajāpatir divi dyām ivaddamhatu//

  • Semoga kami mempunyai pikiran yang terang, kemasyuran dan kekuatan seperti yang ada pada korban suci.
  • Semoga Yang Maha Pencipta bersemayam dalam diri kami laksana sinar di langit

Pembukaan : Adiparwa



Yayati parāçara sūnu satyawatī hŗēdayam nanda kobyaçah,
Parasyasukārtī pathayitwa wāmadākya sakala jagatam çiwamiti//